Tropisch Groen

Indonesië bestaat uit meer dan 18.000 eilanden rondom de evenaar en is daarmee de grootste eilandengroep ter wereld. De 'Gordel van Smaragd' staat bekend om een ongekend grote diversiteit aan flora en fauna, waarvan een deel alleen in Indonesië voorkomt zoals de orang oetan, de Sumatraanse tijger en olifant. Met ongeveer 140 miljoen hectare regenwoud heeft Indonesië het grootste tropische bosgebied van Azië. Afgezien van de geweldig rijke cultuur zijn dit voor ons al genoeg redenen geweest voor een reis naar een aantal eilanden: Sumatra, Java en Bali. De oppervlakte van het eiland Sumatra is vergelijkbaar met Spanje, het eiland Java is ongeveer 3,5 maal de grootte van Nederland, terwijl Bali ongeveer 140 km lang en 80 km breed is.

Een ontmoeting met orang oetans in het Gunung Leuser Nationaal Park op het eiland Sumatra was een van de hoogtepunten van onze reis. Orang oetans leven alleen in de regenwouden op Noord-Sumatra en Borneo en worden in hun voortbestaan bedreigd door ontbossing en illegale houtkap. Natuurorganisaties zoals het Wereld Natuur Fonds stimuleren daarom het gebruik van duurzaam hout met het FSC-keurmerk.

Dankzij lokale natuurbescherming, zoals een rehabilitatiecentrum voor orang oetans in het Gunung Leuser Park (zie de foto's), keren orang oetans uit gevangenschap terug in de vrije natuur.

De vraag naar palmolie is wereldwijd explosief toegenomen waardoor ontbossing ten behoeve van de palmolieproductie eveneens een bedreiging voor natuur en milieu is geworden. Palmolie is verwerkt in tal van food en non-food producten en recentelijk ook in brandstof voor auto's. Deze ontbossing bedreigt de orang oetan en ook de zeer zeldzame Sumatraanse tijger en olifant. Natuurorganisaties zoals het WNF en Greenpeace steunen daarom het duurzaam maken van de palmolie productie, waardoor ook het gebruik van duurzame palmolie hard groeit.

Indonesië is een land van veel natuurschoon maar ook van natuurgeweld zoals overstromingen, aardbevingen en vulkanisme. Onze lokale gids op Sumatra vertelde dat ze geheel haar familie was verloren als gevolg van de verwoestende tsunami in 2004, waarbij in totaal 170.000 doden vielen. De dag na ons vertrek van Sumatra vanaf Padang naar Java, werd de omgeving van Padang getroffen door een aardbeving.

Indonesië telt meer actieve vulkanen (naar schatting meer dan 125) dan welk ander land, er gaat geen jaar voorbij zonder uitbarsting. Wat de ligging betreft kan een land het eigenlijk niet slechter treffen: nergens leven zoveel mensen in de schaduw van zoveel actieve vulkanen. Bij uitbarsting van de Tambora in 1815 zijn maar liefst 90.000 mensen omgekomen. Uitbarsting van de Krakatau op Java in 1883 veroorzaakte een vloedgolf waarbij 36.000 mensen omkwamen. Bij een uitbarsting van de beruchte Merapi ('Berg van Vuur') in 1930 kwamen ruim 1300 mensen om. In 2006 rommelde deze Javaanse berg weer zodanig dat duizenden mensen op de vlucht geslagen zijn. Ondanks de dreiging die een rokende kegel van een vulkaan uitstraalt, hebben deze kraters ook enorme aantrekkingskracht: namelijk vruchtbare gronden. Op de hellingen van de Merapi zijn tal van agrarische dorpen ontstaan waar boeren wel drie keer per seizoen rijst oogsten.

Op het eiland Java hebben we het Bromo-Tengger-Semeru Nationaal Park bezocht vooral vanwege het spectaculaire uitzicht op en vanaf de rand van de krater van de actieve vulkaan Gunung Bromo. In deze omgeving wonen hindoestische Tenggers die regelmatig offer-rituelen uitvoeren om de berggod gunstig te stemmen. Indonesië is een land van mystiek en mythen.

Naast de vele vulkaantoppen telt Indonesië veel kratermeren. Deze meren zijn gevormd als gevolg van regenwater in een vulkanische krater of caldera. Bijzonder oud en groot is Danau Toba, het Tobameer op Sumatra. Het Tobameer bestaat sinds de laatste vulkaanuitbarsting van 'supervulkaan' Toba zo'n 70.000 jaar geleden en heeft een oppervlakte van meer dan 1100 km2, het grootste meer in Zuidoost-Azië. Midden in het Tobameer ligt schiereiland Samosir, dat eveneens ontstaan is als gevolg van een vulkaanuitbarsting, ongeveer 30.000 jaar geleden. Samosir wordt gezien als het oorspronkelijke woongebied van de Batakkers, waar we danook vooral veel lokale cultuur gezien hebben. Een kratermeer kan een schitterende en rustgevende aanblik geven, maar ook die schijn kan bedriegen. Op de Ring van Vuur ligt natuurgeweld altijd op de loer.

Mijn bronnen: 'Insight Guide Indonesia'; 'Indonesië - nationale parken en andere onmisbare natuurgebieden' (WWF); 'Indonesië' (JPM Guides/Kuoni); 'National Geographic Magazine - leven rond de vulkanen van Indonesië' (jan.2008).

© Ralph Koek

< terug naar fotoselectie